Mất Răng Trong Cùng Có Cần Trồng Implant Không?

Hình ảnh: răng hàm hàm dưới mất khiến cho răng trên trồi xuống (nguồn: internet)

“Mất răng trong cùng có cần trồng không?” là câu hỏi rất nhiều bệnh nhân đặt ra, đặc biệt khi chiếc răng bị mất nằm sâu phía sau, không nhìn thấy khi cười và dường như không gây ảnh hưởng rõ rệt.

Nhiều người nghĩ:

• Đây là răng trong cùng nên không ảnh hưởng thẩm mỹ.
• Vẫn còn các răng phía trước để ăn nhai.
• Không có răng phía sau để làm cầu nên đành để trống.
• Trồng Implant ở vị trí quá sâu là không cần thiết.
• Chỉ cần phục hồi khi mất nhiều răng.

Thực tế, mất răng hàm trong cùng không phải lúc nào cũng bắt buộc phải trồng Implant, nhưng cũng không nên tự quyết định để trống mà chưa đánh giá chức năng ăn nhai, răng đối diện, tình trạng răng số 6, khớp cắn và khả năng phục hồi.

Ở một số bệnh nhân, để trống răng số 7 vẫn có thể duy trì chức năng chấp nhận được. Ở người khác, việc không phục hồi có thể làm giảm khả năng nhai, khiến răng đối diện trồi xuống hoặc làm các răng còn lại phải chịu lực nhiều hơn.

Răng trong cùng là răng nào?

Trong cách gọi thông thường, “răng trong cùng” có thể là:

• Răng số 7 nếu bệnh nhân không có răng khôn hoặc răng khôn đã được nhổ.
• Răng số 8, tức răng khôn, nếu đây là chiếc răng cuối cùng trên cung hàm.
• Răng số 6 trong trường hợp cả răng số 7 và răng khôn đều đã mất.

Vì vậy, trước khi trả lời có cần trồng lại hay không, cần xác định chính xác chiếc răng nào bị mất.

Nếu mất răng khôn

Thông thường không cần trồng lại răng khôn sau khi nhổ. Răng khôn không phải là răng bắt buộc phải có để duy trì chức năng ăn nhai ở phần lớn bệnh nhân.

Nếu mất răng số 7

Đây là tình huống cần cân nhắc kỹ hơn. Răng số 7 tham gia nghiền thức ăn và tạo vùng nâng đỡ khớp cắn phía sau, nhưng mức độ cần phục hồi phụ thuộc vào tình trạng toàn bộ cung răng.

Nếu răng cuối cùng còn lại là răng số 6

Nếu bệnh nhân đã mất cả răng số 7 và răng khôn, vấn đề không còn là mất một răng đơn lẻ mà là mất đoạn răng phía sau. Khi đó, nhu cầu phục hồi thường cao hơn vì vùng ăn nhai bị rút ngắn đáng kể.

Mất răng trong cùng có sao không?

Có thể có ảnh hưởng, nhưng không phải bệnh nhân nào cũng giống nhau.

1. Khả năng ăn nhai có thể giảm

Răng số 6 và số 7 tạo nên vùng nghiền thức ăn chính ở phía sau.

Nếu chỉ mất một răng số 7 nhưng răng số 6 vẫn khỏe, bệnh nhân có thể chưa thấy khó chịu rõ. Tuy nhiên, khả năng nghiền thức ăn ở bên mất răng vẫn có thể giảm, đặc biệt khi:

• Răng số 6 đã điều trị tủy.
• Răng số 6 có mão hoặc miếng trám lớn.
• Răng số 6 bị bệnh nha chu.
• Bên đối diện cũng mất răng.
• Bệnh nhân có lực nhai lớn.
• Bệnh nhân chỉ còn ít răng hàm.

Các nghiên cứu về khái niệm cung răng rút gọn cho thấy nhiều người vẫn có thể duy trì chức năng chấp nhận được khi còn vùng răng trước và răng tiền hàm đầy đủ. Tuy nhiên, bằng chứng không đồng nghĩa rằng mọi răng hàm phía sau đều không cần phục hồi. Quyết định phải dựa trên nhu cầu chức năng, tuổi và số răng còn lại của từng bệnh nhân.

2. Răng đối diện có thể trồi xuống

Khi một răng hàm bị mất, răng đối diện có thể không còn điểm tiếp xúc khi cắn.

Theo thời gian, răng này có thể:

• Trồi vào khoảng mất răng.
• Nghiêng hoặc xoay.
• Tạo cản trở khớp cắn.
• Làm giảm khoảng phục hình.
• Khó phục hồi về sau.

Không phải mọi răng mất đối diện đều trồi nhiều, nhưng nguy cơ này cần được theo dõi, đặc biệt ở người trẻ hoặc khi chiếc răng đối diện vẫn còn hệ thống nâng đỡ tốt.

3. Xương vùng mất răng vẫn bị giảm dần

Sau khi mất răng, xương ổ răng tại vị trí đó vẫn trải qua quá trình tái cấu trúc và giảm thể tích.

Ở vùng răng sau hàm trên, điều này có thể đi kèm với:

• Xương sống hàm thấp dần.
• Xoang hàm mở rộng xuống dưới.
• Khó đặt Implant nếu trì hoãn lâu.
• Có thể cần nâng xoang.

Ở hàm dưới, sự tiêu xương có thể làm khoảng cách từ sống hàm đến ống thần kinh trở nên hạn chế hơn.

Tiêu xương không nhất thiết gây đau, nhưng có thể làm kế hoạch Implant sau này phức tạp hơn.

4. Các răng còn lại có thể phải chịu lực nhiều hơn

Khi mất vùng nâng đỡ phía sau, lực nhai sẽ được phân bố lên các răng còn lại.

Điều này đáng lưu ý nếu các răng còn lại:

• Có phục hình lớn.
• Đã điều trị tủy.
• Bị lung lay.
• Mất xương nha chu.
• Có mòn răng hoặc nghiến răng.
• Đang phải nâng đỡ cầu răng.

Không nên khẳng định rằng mất một răng số 7 chắc chắn sẽ làm hỏng các răng khác. Tuy nhiên, nếu toàn bộ chức năng nhai dồn lên một số ít răng, nguy cơ quá tải cơ học và biến chứng phục hình có thể tăng.

5. Bệnh nhân có thể hình thành thói quen nhai một bên

Khi vùng răng trong cùng bị mất, bệnh nhân thường vô thức tránh nhai tại bên đó.

Thói quen nhai một bên có thể gây:

• Mòn răng không đều.
• Mỏi cơ nhai.
• Tăng tải cho bên còn lại.
• Thức ăn không được nghiền đều.
• Khó chịu khi ăn thực phẩm cứng hoặc dai.

Không nên đơn giản hóa rằng nhai một bên chắc chắn gây rối loạn khớp thái dương hàm, vì vấn đề này có nhiều nguyên nhân. Tuy nhiên, việc phân bố lực nhai mất cân bằng vẫn cần được đánh giá.

Vì sao mất răng trong cùng khó làm cầu răng?

Cầu răng truyền thống cần có răng trụ ở cả hai phía của khoảng mất răng.

Ví dụ, khi mất răng số 6:

• Răng số 5 ở phía trước có thể làm trụ.
• Răng số 7 ở phía sau có thể làm trụ.

Nhưng khi mất răng số 7 và phía sau không còn răng khôn:

• Chỉ còn răng số 6 ở phía trước.
• Không có răng phía sau để làm trụ.
• Khoảng mất răng trở thành khoảng mất răng tận cùng.

Vì vậy, không thể làm cầu răng thông thường với một nhịp răng giả được nâng đỡ từ hai phía.

Có thể làm cầu răng vươn ra phía sau không?

Về kỹ thuật, có thể thiết kế cầu răng công-xôn, trong đó răng giả được nâng đỡ chỉ từ một phía. Tuy nhiên, dùng cầu công-xôn để thay răng hàm tận cùng thường phải chịu lực đòn bẩy lớn.

Điều này có thể làm tăng nguy cơ:

• Quá tải răng trụ.
• Lỏng hoặc bong phục hình.
• Gãy vật liệu.
• Mất xương quanh răng trụ.
• Đau khi nhai.
• Giảm tuổi thọ phục hình.

Vì vậy, cầu công-xôn phía sau không phải lựa chọn thông thường cho mọi bệnh nhân. Chỉ định phải được cân nhắc rất chặt chẽ dựa trên lực nhai, chiều dài nhịp cầu, tình trạng răng trụ và khớp cắn.

Mất răng trong cùng có nhất thiết phải trồng Implant không?

Không phải lúc nào cũng bắt buộc.

Có ba hướng xử lý chính:

1. Trồng Implant.
2. Làm hàm tháo lắp.
3. Theo dõi mà chưa phục hồi trong trường hợp chọn lọc.

Nếu mất nhiều răng tận cùng, có thể cân nhắc thêm hàm tháo lắp có Implant hỗ trợ.

Khi nào nên trồng Implant răng trong cùng?

Implant thường đáng cân nhắc khi:

• Bệnh nhân cảm thấy ăn nhai giảm rõ.
• Răng số 6 đang phải chịu lực quá nhiều.
• Bên đối diện cũng mất răng.
• Răng đối diện có nguy cơ trồi.
• Bệnh nhân còn trẻ và thời gian sử dụng dự kiến dài.
• Có đủ xương hoặc có thể tạo đủ xương.
• Bệnh nhân muốn phục hình cố định.
• Bệnh nhân không muốn sử dụng hàm tháo lắp.
• Vệ sinh răng miệng tốt.
• Sức khỏe toàn thân phù hợp.

Ưu điểm

• Phục hồi cố định.
• Không cần mài răng số 6.
• Tăng số đơn vị ăn nhai phía sau.
• Giúp phân bố lực tốt hơn khi được thiết kế đúng.
• Có cảm giác sử dụng gần với răng cố định.
• Không phải tháo ra vệ sinh như hàm giả.

Hạn chế

• Cần phẫu thuật.
• Có thể phải nâng xoang hoặc ghép xương.
• Vị trí sâu phía sau gây khó thao tác và vệ sinh hơn.
• Chi phí cao hơn hàm tháo lắp.
• Vẫn có nguy cơ viêm quanh Implant.
• Cần tái khám và bảo dưỡng lâu dài.

Implant có tỷ lệ tồn tại lâu dài cao trong các trường hợp được chọn lọc và điều trị phù hợp, nhưng “còn tồn tại” không đồng nghĩa hoàn toàn không có biến chứng. Vị trí quá sâu, hình dạng mão khó vệ sinh hoặc khớp cắn quá tải vẫn có thể gây vấn đề về sau.

Khi nào có thể không cần trồng Implant?

1. Mất răng khôn

Nếu chiếc răng trong cùng bị mất là răng khôn, phần lớn trường hợp không cần thay thế.

2. Chỉ mất một răng số 7 nhưng vẫn còn đủ chức năng

Một số bệnh nhân vẫn có thể ăn nhai tốt nếu:

• Răng số 6 khỏe.
• Bên đối diện còn đầy đủ răng.
• Không nhai lệch.
• Không có răng đối diện trồi.
• Không mắc thức ăn hoặc đau.
• Khớp cắn ổn định.
• Không có nguy cơ quá tải các răng còn lại.

Khái niệm cung răng rút gọn cho thấy không phải lúc nào mở rộng cung răng bằng phục hình phía sau cũng đem lại lợi ích vượt trội về chất lượng sống hoặc dinh dưỡng. Tuy nhiên, mức độ bằng chứng còn hạn chế và cần cá nhân hóa quyết định.

3. Bệnh nhân lớn tuổi hoặc có bệnh toàn thân

Ở một số người lớn tuổi, việc đặt Implant có thể không mang lại lợi ích đủ lớn so với:

• Mức độ phẫu thuật.
• Chi phí.
• Khả năng vệ sinh.
• Thời gian điều trị.
• Nguy cơ do bệnh toàn thân.

Khi đó, theo dõi hoặc sử dụng một phục hình tháo lắp đơn giản có thể hợp lý hơn.

4. Xương quá thiếu và bệnh nhân không muốn ghép xương

Ở vùng răng sau hàm trên, bệnh nhân có thể cần nâng xoang. Ở hàm dưới, chiều cao xương trên ống thần kinh có thể hạn chế.

Nếu bệnh nhân không muốn phẫu thuật tăng xương, có thể cân nhắc:

• Theo dõi.
• Hàm tháo lắp.
• Thiết kế cung răng rút gọn.
• Implant kích thước khác trong trường hợp có chỉ định phù hợp.

Không nên cố đặt Implant chỉ để có đủ số lượng răng trên lý thuyết nếu nguy cơ điều trị vượt quá lợi ích thực tế.

Hàm tháo lắp có thay được răng trong cùng không?

Có.

Hàm tháo lắp bán phần có thể kéo dài về phía sau để thay một hoặc nhiều răng mất tận cùng.

Ưu điểm

• Không cần phẫu thuật.
• Chi phí thấp hơn Implant.
• Có thể thay nhiều răng cùng lúc.
• Dễ sửa chữa hoặc bổ sung răng.
• Phù hợp với người không đủ điều kiện đặt Implant.

Hạn chế

• Phải tháo ra vệ sinh.
• Có thể cộm hoặc vướng.
• Độ ổn định thường thấp hơn phục hình cố định.
• Có thể làm bệnh nhân khó thích nghi.
• Có móc bám vào răng thật.
• Nền hàm phía sau tựa một phần trên nướu nên có thể lún hoặc xoay khi nhai.
• Có thể cần chỉnh sửa và lót lại theo thời gian.

Hàm tháo lắp mất răng tận cùng khó ổn định hơn hàm được răng thật nâng đỡ ở cả hai phía, vì phần phía sau dựa trên mô mềm có độ lún khác với răng trụ. Những thay đổi mô nâng đỡ và mòn răng giả cũng có thể làm giảm ổn định theo thời gian.

Có nên làm hàm tháo lắp chỉ để thay một răng số 7?

Không phải bệnh nhân nào cũng thấy đáng để sử dụng hàm tháo lắp chỉ nhằm thay một răng số 7.

Một hàm giả có thể:

• Chiếm nhiều diện tích trong miệng.
• Có móc giữ.
• Cần tháo lắp hằng ngày.
• Mang lại lợi ích ăn nhai không tương xứng với mức độ vướng.

Vì vậy, nếu chỉ mất một răng số 7 và chức năng vẫn tốt, theo dõi có thể hợp lý hơn việc làm một hàm giả lớn chỉ để thay một chiếc răng.

Ngược lại, nếu mất nhiều răng phía sau, hàm tháo lắp có thể đem lại lợi ích rõ hơn.

Hàm tháo lắp có Implant hỗ trợ là gì?

Đây là phương án kết hợp:

• Một hoặc một số Implant được đặt ở vùng phía sau.
• Hàm tháo lắp vẫn có thể tháo ra.
• Implant giúp tăng nâng đỡ, lưu giữ và ổn định cho hàm.

Phương án này có thể phù hợp khi bệnh nhân mất nhiều răng tận cùng nhưng:

• Không muốn làm nhiều Implant.
• Không đủ điều kiện làm cầu cố định toàn bộ.
• Muốn giảm sự lún và xoay của hàm tháo lắp.
• Muốn cải thiện khả năng nhai và sự thoải mái.

Các tổng quan hệ thống cho thấy hàm tháo lắp có Implant hỗ trợ có thể cải thiện sự ổn định, khả năng lưu giữ, sự thoải mái và mức độ hài lòng so với hàm tháo lắp tận cùng thông thường. Tuy nhiên, vẫn cần bảo dưỡng các đầu nối, nền hàm và mô quanh Implant.

Mất răng trong cùng có thể làm cầu trên Implant không?

Có, nếu bệnh nhân mất nhiều răng phía sau.

Ví dụ, khi mất răng số 6 và số 7, bác sĩ có thể cân nhắc:

• Hai Implant và hai mão riêng.
• Hai Implant nâng đỡ một cầu răng.
• Một kế hoạch khác tùy lượng xương và lực nhai.

Không nên mặc định chỉ cần một Implant để nâng cả đoạn răng dài phía sau. Số lượng, đường kính và vị trí Implant phải được tính toán dựa trên:

• Số răng cần thay.
• Chất lượng xương.
• Khoảng phục hình.
• Lực nhai.
• Nghiến răng.
• Khớp cắn.
• Khả năng vệ sinh.

Mất răng số 7 có thể để răng khôn thay thế không?

Có thể trong những trường hợp phù hợp.

Nếu phía sau răng số 7 còn răng khôn, bác sĩ cần đánh giá:

• Tuổi bệnh nhân.
• Hướng mọc răng khôn.
• Mức độ phát triển chân răng.
• Khoảng phía sau.
• Khớp cắn.
• Khả năng tự mọc hoặc kéo chỉnh nha.

Ở người trẻ, răng khôn có thể tự di chuyển hoặc được chỉnh nha kéo về phía trước để thay thế răng số 7.

Nếu phương án này khả thi, không nên vội đặt Implant vì Implant sau khi tích hợp không thể di chuyển bằng chỉnh nha như răng thật.

Mất răng trong cùng lâu năm còn trồng Implant được không?

Trong nhiều trường hợp vẫn có thể, nhưng cần đánh giá kỹ:

• Chiều rộng và chiều cao xương.
• Vị trí xoang hàm.
• Vị trí ống thần kinh.
• Khoảng há miệng.
• Khả năng tiếp cận vùng phẫu thuật.
• Vị trí răng đối diện.
• Khớp cắn.
• Có cần nâng xoang hoặc ghép xương không.

Mất răng lâu năm không đồng nghĩa chắc chắn không thể đặt Implant. Tuy nhiên, việc trì hoãn có thể làm tăng khả năng phải thực hiện thêm thủ thuật.

Có cần trồng Implant nếu răng đối diện cũng đã mất?

Không nhất thiết.

Nếu cả răng trong cùng hàm trên và hàm dưới đều mất, việc phục hồi một phía riêng lẻ có thể không tạo được tiếp xúc ăn nhai hiệu quả.

Khi đó, bác sĩ cần xem xét:

• Có phục hồi cả hai hàm không?
• Còn đủ khoảng chiều cao không?
• Mục tiêu chức năng là gì?
• Lợi ích có tương xứng với mức độ điều trị không?

Không nên đặt một Implant chỉ để “đủ răng” nếu mão răng sau đó không có răng đối diện để hoạt động hoặc khó tạo được khớp cắn hữu ích.

Những ai nên thận trọng khi trồng Implant răng trong cùng?

Cần đánh giá kỹ hơn nếu bệnh nhân:

• Hút thuốc.
• Tiểu đường kiểm soát kém.
• Viêm nha chu chưa ổn định.
• Vệ sinh răng miệng kém.
• Hạn chế há miệng.
• Nghiến răng nặng.
• Xương quá thấp hoặc quá mỏng.
• Đang sử dụng một số thuốc ảnh hưởng đến xương.
• Không có khả năng tái khám và chăm sóc lâu dài.

Vị trí trong cùng thường khó quan sát và khó vệ sinh hơn, nên bệnh nhân phải có khả năng làm sạch quanh Implant tốt.

Nên hỏi bác sĩ những gì trước khi quyết định?

Bệnh nhân nên hỏi rõ:

1. Chiếc răng bị mất là răng số 7 hay răng khôn?
2. Tôi còn đủ chức năng ăn nhai nếu không phục hồi không?
3. Răng đối diện có nguy cơ trồi không?
4. Răng số 6 hiện có khỏe không?
5. Tôi có thể để răng khôn thay thế không?
6. Vì sao trường hợp này không thể làm cầu răng thông thường?
7. Tôi phù hợp với Implant hay hàm tháo lắp hơn?
8. Nếu trồng Implant, có cần nâng xoang hoặc ghép xương không?
9. Nếu không phục hồi, cần theo dõi những gì?
10. Tổng lợi ích của việc phục hồi có tương xứng với chi phí và mức độ can thiệp không?

Kết luận: Mất răng trong cùng có cần trồng Implant không?

Câu trả lời là:

Không phải tất cả trường hợp mất răng trong cùng đều bắt buộc phải trồng Implant, nhưng cần được đánh giá trước khi quyết định để trống.

Nếu chiếc răng bị mất là răng khôn, thường không cần phục hồi.

Nếu mất răng số 7:

• Implant có thể phù hợp khi bệnh nhân cần thêm chức năng nhai và muốn phục hình cố định.
• Hàm tháo lắp có thể phù hợp khi mất nhiều răng phía sau hoặc không thể phẫu thuật.
• Theo dõi có thể hợp lý nếu răng số 6 khỏe, chức năng còn đủ và khớp cắn ổn định.
• Răng khôn có thể được dùng thay răng số 7 ở một số bệnh nhân trẻ.

Vì mất răng tận cùng không có răng phía sau làm trụ nên cầu răng truyền thống thường không thực hiện được. Đây là lý do Implant trở thành lựa chọn cố định được cân nhắc nhiều nhất.

Tại Nha Khoa Vàng, chúng tôi không mặc định rằng cứ mất răng trong cùng là phải trồng Implant. Bệnh nhân cần được đánh giá toàn bộ cung răng, răng đối diện, khả năng ăn nhai, tình trạng xương và mong muốn thực tế.

Mục tiêu không phải là phục hồi đủ số răng bằng mọi giá, mà là lựa chọn phương án mang lại đủ chức năng, ít xâm lấn, dễ vệ sinh và có lợi lâu dài cho từng bệnh nhân.

Tài liệu tham khảo

1. Fueki K, Baba K. Shortened dental arch and prosthetic effect on oral health-related quality of life: a systematic review and meta-analysis. Journal of Oral Rehabilitation. 2017;44:563–572.
2. Funke N, et al. Impact of shortened dental arch therapy on nutritional status and cost-effectiveness: a systematic review. Journal of Dentistry. 2023.
3. Fueki K, Igarashi Y, Maeda Y, et al. A systematic review of prosthetic restoration in patients with shortened dental arches. Japanese Dental Science Review. 2011;47:167–174.
4. Wigianto AYP, Goto T, Iwawaki Y, Ishida Y, Watanabe M, Ichikawa T. Treatment outcomes of implant-assisted removable partial denture with distal extension based on the Kennedy classification and attachment type: a systematic review. International Journal of Implant Dentistry. 2021;7:111.
5. de Freitas RFCP, de Carvalho Dias K, da Fonte Porto Carreiro A, Barbosa GAS, Ferreira MÂF. Mandibular implant-supported removable partial denture with distal extension: a systematic review. Journal of Oral Rehabilitation. 2012;39:791–798.
6. Bandiaky ON, et al. Implant-supported removable partial dentures compared to conventional dentures: a systematic review and meta-analysis of quality of life, patient satisfaction, and biomechanical complications. Clinical and Experimental Dental Research. 2022;8:294–312.
7. Nassani MZ, Tarakji B, Baroudi K, Sakka S. Reappraisal of the removable partial denture as a treatment option for the shortened dental arch. European Journal of Dentistry. 2013;7:251–256.
8. Khan S, Musekiwa A, Chikte UME, Omar R. Differences in functional outcomes for adult patients with prosthodontically treated and untreated shortened dental arches: a systematic review. PLoS One. 2014;9:e101143.