Niềng răng và tuổi thọ: Có ảnh hưởng gì không?

Nhiều người lo rằng việc kéo răng, nhổ răng, gắn mắc cài trong thời gian dài hoặc làm chân răng ngắn đi có thể khiến răng yếu hơn, ảnh hưởng sức khỏe và thậm chí làm giảm tuổi thọ.

Hiện chưa có bằng chứng khoa học đáng tin cậy cho thấy niềng răng làm tăng hoặc làm giảm tuổi thọ của con người.

Niềng răng chủ yếu tác động tại răng, xương ổ răng và các mô quanh răng. Điều trị đúng chỉ định có thể cải thiện khớp cắn, khả năng ăn nhai, thẩm mỹ và chất lượng cuộc sống liên quan đến sức khỏe răng miệng. Tuy nhiên, không nên quảng cáo rằng niềng răng giúp “sống lâu hơn”.

Điều cần quan tâm thực tế hơn là: niềng răng có ảnh hưởng đến tuổi thọ của răng hay không?

Câu trả lời phụ thuộc rất nhiều vào chẩn đoán, kế hoạch điều trị, cách kiểm soát lực, vệ sinh răng miệng và tình trạng nha chu của từng bệnh nhân.

Cần phân biệt tuổi thọ của con người và tuổi thọ của răng

Hai khái niệm này hoàn toàn khác nhau.

Tuổi thọ của con người

Là thời gian một người sống, chịu ảnh hưởng của rất nhiều yếu tố như:

• Di truyền.
• Bệnh tim mạch.
• Ung thư.
• Tiểu đường.
• Hút thuốc.
• Dinh dưỡng.
• Vận động.
• Điều kiện sống.
• Khả năng tiếp cận chăm sóc y tế.

Chỉnh nha không phải phương pháp điều trị nhằm kéo dài tuổi thọ và chưa có nghiên cứu đủ mạnh chứng minh người niềng răng sống lâu hơn hoặc ngắn hơn người không niềng.

Tuổi thọ của răng

Là khả năng một chiếc răng tiếp tục tồn tại khỏe mạnh, có chức năng trong miệng.

Tuổi thọ của răng phụ thuộc vào:

• Sâu răng.
• Bệnh nha chu.
• Mức độ nâng đỡ của xương.
• Tình trạng chân răng.
• Chấn thương.
• Khớp cắn.
• Vệ sinh răng miệng.
• Hút thuốc.
• Bệnh toàn thân.
• Chất lượng phục hình và điều trị nha khoa.

Niềng răng có thể tác động tích cực hoặc tiêu cực đến một số yếu tố này, tùy thuộc cách điều trị.

Niềng răng có giúp con người sống lâu hơn không?

Chưa có cơ sở để khẳng định.

Một số nghiên cứu quan sát cho thấy người mất nhiều răng có tỷ lệ bệnh tật hoặc tử vong cao hơn. Tuy nhiên, mối liên hệ này không chứng minh rằng mất răng trực tiếp gây tử vong hoặc việc giữ được nhiều răng bằng chỉnh nha sẽ kéo dài tuổi thọ.

Mất răng thường đi cùng nhiều yếu tố khác như:

• Tuổi cao.
• Hút thuốc.
• Tiểu đường.
• Điều kiện kinh tế – xã hội thấp.
• Khả năng tiếp cận nha khoa hạn chế.
• Chế độ ăn kém.
• Bệnh nha chu kéo dài.
• Sức khỏe toàn thân không tốt.

Các tổng quan hệ thống ghi nhận mối liên hệ giữa số răng còn lại và nguy cơ tử vong, nhưng cũng nhấn mạnh tính không đồng nhất của nghiên cứu và chưa thể xác lập quan hệ nhân quả rõ ràng.

Vì vậy, không thể suy luận theo chuỗi:

Niềng răng giúp giữ răng → giữ răng giúp sống lâu → niềng răng làm tăng tuổi thọ.

Đây là cách suy luận vượt quá bằng chứng hiện có.

Niềng răng có thể mang lại lợi ích lâu dài nào?

Niềng răng không phải phương pháp kéo dài tuổi thọ, nhưng một kế hoạch phù hợp có thể mang lại những lợi ích thiết thực cho sức khỏe răng miệng và chất lượng cuộc sống.

1. Cải thiện vị trí răng và khớp cắn

Chỉnh nha có thể điều chỉnh:

• Răng chen chúc.
• Răng mọc lệch.
• Răng hô.
• Răng móm.
• Cắn sâu.
• Cắn hở.
• Cắn chéo.
• Khoảng thưa.
• Lệch đường giữa.
• Một số dạng khớp cắn gây sang chấn.

Khi răng được đặt vào vị trí hợp lý, lực cắn có thể được phân bố phù hợp hơn và khả năng ăn nhai có thể cải thiện ở một số bệnh nhân.

Một nghiên cứu năm 2024 ghi nhận sự cải thiện về hiệu quả nhai và chất lượng cuộc sống liên quan đến sức khỏe răng miệng sau chỉnh nha. Tuy nhiên, kết quả này không đồng nghĩa với việc chỉnh nha giúp tăng tuổi thọ toàn thân.

2. Cải thiện chất lượng cuộc sống liên quan đến răng miệng

Sai khớp cắn có thể ảnh hưởng đến:

• Sự tự tin khi cười.
• Giao tiếp xã hội.
• Cảm nhận về ngoại hình.
• Ăn nhai.
• Khả năng vệ sinh răng.
• Cảm giác thoải mái trong miệng.

Các tổng quan hệ thống cho thấy chỉnh nha có thể cải thiện chất lượng cuộc sống liên quan đến sức khỏe răng miệng sau khi hoàn tất điều trị. Tuy nhiên, mức cải thiện thường không giống nhau giữa mọi bệnh nhân và chất lượng bằng chứng còn có giới hạn. Trong quá trình đang niềng, chất lượng cuộc sống có thể tạm thời giảm do đau, khó ăn và bất tiện vệ sinh.

Lợi ích này quan trọng, nhưng vẫn khác với việc kéo dài số năm sống.

3. Tạo điều kiện cho phục hình và bảo tồn răng

Trong một số trường hợp, chỉnh nha được thực hiện để:

• Dựng thẳng răng nghiêng.
• Tạo khoảng đặt Implant.
• Đóng khoảng mất răng.
• Làm đều đường viền lợi.
• Đưa răng ngầm về cung hàm.
• Phân bố lại khoảng trước khi dán sứ hoặc trám thẩm mỹ.
• Điều chỉnh khớp cắn trước khi phục hình nhiều răng.

Khi được phối hợp đúng, chỉnh nha có thể giúp bác sĩ phục hồi răng theo hướng bảo tồn hơn, giảm nhu cầu mài răng hoặc giúp lực nhai được kiểm soát tốt hơn.

Tuy nhiên, đây là lợi ích theo từng ca cụ thể, không phải kết quả mặc định của mọi trường hợp niềng răng.

4. Có thể giúp vệ sinh thuận lợi hơn ở một số người

Răng chen chúc nặng có thể tạo ra nhiều vị trí khó làm sạch. Khi răng được sắp xếp đều hơn, bệnh nhân có thể dễ đưa bàn chải và phương tiện làm sạch kẽ đến các bề mặt răng.

Nhưng cần hiểu đúng:

• Răng đều không tự động đồng nghĩa với không sâu răng.
• Niềng xong không có nghĩa là không bị viêm nha chu.
• Người có răng thẳng nhưng vệ sinh kém vẫn có thể mất răng.
• Người có răng hơi lệch nhưng chăm sóc tốt vẫn có thể giữ răng lâu dài.

Một tổng quan hệ thống về sai khớp cắn, chỉnh nha và sức khỏe răng miệng cho thấy mối liên hệ giữa điều trị chỉnh nha với sâu răng, bệnh nha chu và nhiều kết quả sức khỏe khác vẫn chưa đủ rõ để đưa ra các khẳng định đơn giản.

Niềng răng có thể làm giảm tuổi thọ của răng không?

Niềng răng đúng chỉ định không có nghĩa là răng sẽ yếu hoặc sớm rụng. Tuy nhiên, điều trị chỉnh nha có những nguy cơ sinh học thật sự.

Nếu những nguy cơ này không được nhận diện và kiểm soát, sức khỏe lâu dài của răng có thể bị ảnh hưởng.

1. Tiêu chân răng

Trong quá trình di chuyển răng, một mức độ tiêu chân răng nhỏ có thể xảy ra.

Phần lớn trường hợp chỉ tiêu nhẹ và không gây mất chức năng rõ ràng. Tuy nhiên, một số ít bệnh nhân có thể bị tiêu chân răng nhiều hơn, đặc biệt khi có các yếu tố nguy cơ như:

• Chân răng bất thường.
• Tiền sử chấn thương.
• Răng đã có dấu hiệu tiêu trước điều trị.
• Di chuyển răng trên quãng đường lớn.
• Thời gian điều trị kéo dài.
• Lực chỉnh nha không phù hợp.
• Yếu tố sinh học cá thể.

Một tổng quan của các tổng quan hệ thống xác nhận tiêu chân răng viêm do chỉnh nha là biến chứng quan trọng, nhưng khả năng dự báo chính xác cho từng người vẫn còn hạn chế.

Tiêu chân răng nhẹ không đồng nghĩa răng sẽ sớm rụng. Tiên lượng còn phụ thuộc vào:

• Chiều dài chân răng còn lại.
• Tình trạng xương nâng đỡ.
• Sức khỏe nha chu.
• Độ lung lay.
• Lực cắn.
• Việc theo dõi lâu dài.

2. Sâu răng và đốm trắng quanh mắc cài

Mắc cài và dây cung tạo thêm nhiều vị trí giữ mảng bám. Nếu vệ sinh không tốt, men răng có thể mất khoáng và hình thành:

• Đốm trắng.
• Sâu răng.
• Vết đổi màu.
• Lỗ sâu quanh vùng từng gắn mắc cài.

Những tổn thương này không chỉ ảnh hưởng thẩm mỹ mà còn có thể làm giảm lượng mô răng khỏe mạnh còn lại.

Nguyên nhân không phải do lực chỉnh nha trực tiếp làm hỏng men, mà chủ yếu do mảng bám, đường, acid và vệ sinh không đạt trong quá trình điều trị.

3. Viêm lợi và bệnh nha chu

Khí cụ cố định có thể làm tăng tích tụ mảng bám và gây thay đổi tạm thời về tình trạng lợi. Tổng quan hệ thống cho thấy mắc cài cố định có ảnh hưởng đến các chỉ số nha chu trong quá trình điều trị, mặc dù chất lượng nghiên cứu còn hạn chế.

Ở bệnh nhân có nha chu khỏe mạnh và được kiểm soát tốt, một phân tích gộp khác cho thấy chỉnh nha cố định gây rất ít hoặc không gây thay đổi có ý nghĩa lâm sàng đối với mức bám dính nha chu.

Hai kết quả này không mâu thuẫn nhau:

• Mắc cài có thể làm mảng bám và viêm lợi tăng lên trong quá trình niềng.
• Nhưng điều đó không nhất thiết dẫn đến mất bám dính nha chu lâu dài nếu vệ sinh và điều trị được kiểm soát tốt.

Nguy cơ sẽ cao hơn ở người:

• Đã có viêm nha chu.
• Hút thuốc.
• Tiểu đường kiểm soát kém.
• Tụt lợi.
• Xương quanh răng mỏng.
• Vệ sinh răng không tốt.
• Không tái khám định kỳ.

4. Tụt lợi và chân răng đi ngoài giới hạn xương

Nếu răng được di chuyển quá xa khỏi nền xương nâng đỡ, nguy cơ tụt lợi hoặc giảm độ dày mô quanh răng có thể tăng lên ở một số bệnh nhân.

Nguy cơ phụ thuộc vào:

• Độ dày xương và lợi.
• Vị trí chân răng ban đầu.
• Hướng di chuyển.
• Mức độ nghiêng răng.
• Tình trạng nha chu.
• Cách kiểm soát lực.
• Khả năng vệ sinh.

Vì vậy, mục tiêu không phải là nong hoặc đẩy răng ra ngoài thật nhiều để tránh nhổ răng bằng mọi giá. Mọi di chuyển đều phải tôn trọng giới hạn sinh học của xương và mô mềm.

5. Chấn thương khớp cắn nếu kết thúc điều trị không tốt

Răng nhìn đều nhưng khớp cắn chưa ổn định vẫn có thể gây:

• Một số răng chịu lực quá mức.
• Mòn răng.
• Đau khi cắn.
• Lung lay tăng.
• Bong miếng trám hoặc phục hình.
• Khó chịu ở cơ nhai.

Vì vậy, không nên tháo niềng chỉ vì mặt ngoài của răng đã thẳng. Bác sĩ còn phải kiểm tra:

• Tương quan hai hàm.
• Điểm chạm khi cắn.
• Hướng dẫn khi hàm dưới vận động.
• Độ nghiêng và chân răng.
• Tính ổn định của kết quả.
• Kế hoạch duy trì.

Nhổ răng để niềng có làm giảm tuổi thọ không?

Không có bằng chứng cho thấy nhổ răng theo chỉ định chỉnh nha làm giảm tuổi thọ của con người.

Việc nhổ răng cũng không thể được đánh giá chỉ dựa trên số lượng răng còn lại. Bác sĩ phải xem xét:

• Răng nào được nhổ.
• Tình trạng của răng đó.
• Khoảng nhổ răng được sử dụng như thế nào.
• Răng còn lại được sắp xếp ra sao.
• Vị trí cuối cùng của răng cửa.
• Khớp cắn sau điều trị.
• Mức độ nâng đỡ của môi.
• Sức khỏe nha chu.

Nhổ bốn răng tiền hàm trong chỉnh nha hoàn toàn khác với mất nhiều răng do sâu răng hoặc bệnh nha chu ở người cao tuổi.

Do đó, không thể lấy các nghiên cứu về mất răng và tử vong để kết luận rằng nhổ răng chỉnh nha làm giảm tuổi thọ. Hai tình huống có nguyên nhân, đối tượng và hậu quả sinh học rất khác nhau.

Điều quan trọng là chỉ nhổ răng khi có chỉ định hợp lý, sau khi đã phân tích khuôn mặt, nụ cười, vị trí răng cửa, mức độ chen chúc và các phương án thay thế.

Niềng răng có làm răng yếu vĩnh viễn không?

Thông thường là không.

Răng di chuyển được vì xương quanh chân răng liên tục tái cấu trúc:

• Phía chịu nén xảy ra quá trình tiêu xương có kiểm soát.
• Phía đối diện hình thành xương mới.
• Dây chằng nha chu thích nghi theo vị trí răng mới.

Sau khi kết thúc điều trị, răng cần thời gian để các mô quanh răng ổn định. Đây là lý do bệnh nhân phải đeo hàm duy trì.

Cảm giác răng hơi lung lay trong một số giai đoạn không đồng nghĩa chân răng bị “rụng dần” hoặc răng đã mất khả năng tồn tại lâu dài. Tuy nhiên, lung lay nhiều, đau khu trú, đổi màu răng hoặc sưng lợi cần được bác sĩ kiểm tra.

Niềng răng có ảnh hưởng đến sức khỏe toàn thân không?

Ở người khỏe mạnh, chỉnh nha thông thường chủ yếu gây những ảnh hưởng tạm thời như:

• Ê răng.
• Khó nhai trong vài ngày.
• Loét môi hoặc má.
• Bất tiện vệ sinh.
• Giảm chất lượng cuộc sống trong giai đoạn đầu.

Các tổng quan cho thấy những ảnh hưởng này thường rõ nhất khi mới bắt đầu điều trị rồi giảm dần. Chất lượng cuộc sống liên quan đến sức khỏe răng miệng nhìn chung được cải thiện sau khi hoàn tất chỉnh nha.

Tuy nhiên, bệnh nhân có bệnh toàn thân cần cung cấp đầy đủ thông tin cho bác sĩ, đặc biệt khi có:

• Tiểu đường.
• Loãng xương.
• Bệnh tim mạch.
• Rối loạn đông máu.
• Bệnh tự miễn.
• Bệnh nha chu.
• Đang mang thai.
• Đang dùng thuốc ảnh hưởng chuyển hóa xương.
• Tiền sử dị ứng với vật liệu nha khoa.

Những tình trạng này không phải lúc nào cũng chống chỉ định niềng răng, nhưng có thể làm thay đổi cách lập kế hoạch, kiểm soát lực và lịch theo dõi.

Điều gì quyết định răng có bền lâu sau niềng?

Tuổi thọ của răng sau chỉnh nha không được quyết định bởi việc đã từng đeo mắc cài hay chưa. Những yếu tố quan trọng hơn gồm:

Sức khỏe nha chu

Răng có chân dài nhưng mất nhiều xương nâng đỡ vẫn có thể có tiên lượng kém. Ngược lại, răng có tiêu chân nhẹ nhưng xương và lợi khỏe vẫn có thể hoạt động ổn định lâu dài.

Kiểm soát sâu răng

Sâu răng lớn, điều trị tủy nhiều lần hoặc phục hình thất bại có thể làm giảm tuổi thọ răng mạnh hơn nhiều so với những thay đổi nhỏ do chỉnh nha.

Vị trí chân răng trong xương

Răng cần được đặt trong giới hạn sinh học hợp lý, không chỉ nhìn thẳng khi quan sát từ phía trước.

Khớp cắn sau điều trị

Lực nhai cần được phân bố hợp lý, tránh để một vài răng chịu lực quá mức kéo dài.

Vệ sinh răng miệng

Chải răng, làm sạch kẽ và kiểm soát mảng bám có vai trò quyết định đối với sức khỏe lâu dài của răng và lợi.

Hàm duy trì

Răng chạy lại có thể làm khớp cắn thay đổi, gây chen chúc và khiến vệ sinh khó hơn. Đeo hàm duy trì đúng hướng dẫn giúp bảo vệ kết quả đã đạt được.

Theo dõi nha khoa lâu dài

Sau khi tháo niềng, bệnh nhân vẫn cần:

• Kiểm tra sâu răng.
• Đánh giá nha chu.
• Theo dõi răng đã từng chấn thương.
• Kiểm tra dây duy trì.
• Làm sạch chuyên nghiệp theo nguy cơ.
• Đánh giá khớp cắn khi có triệu chứng.

Làm thế nào để niềng răng mà không ảnh hưởng xấu đến tuổi thọ của răng?

1. Khám và lấy đủ dữ kiện trước điều trị

Một kế hoạch nghiêm túc cần đánh giá:

• Răng.
• Chân răng.
• Xương hàm.
• Mô nha chu.
• Khớp cắn.
• Khuôn mặt.
• Nụ cười.
• Tiền sử chấn thương.
• Bệnh toàn thân.
• Mong muốn của bệnh nhân.

Không nên chỉ nhìn răng rồi quyết định nong, nhổ hoặc kéo lùi.

2. Điều trị sâu răng và viêm nha chu trước khi niềng

Không nên gắn mắc cài lên một môi trường đang có:

• Sâu răng chưa điều trị.
• Lợi viêm nhiều.
• Cao răng.
• Viêm nha chu hoạt động.
• Vệ sinh quá kém.

Răng phải được đưa vào trạng thái đủ khỏe trước khi chịu thêm thử thách vệ sinh từ khí cụ chỉnh nha.

3. Sử dụng lực phù hợp

Lực lớn không làm răng di chuyển tốt hơn một cách an toàn.

Bác sĩ cần lựa chọn:

• Độ lớn của lực.
• Hướng lực.
• Thời gian tác động.
• Loại dây cung.
• Neo chặn.
• Khoảng cách giữa các lần kích hoạt.

phù hợp với mục tiêu và đáp ứng sinh học của từng bệnh nhân.

4. Theo dõi chân răng và nha chu theo nguy cơ

Không phải bệnh nhân nào cũng cần chụp phim liên tục theo một lịch giống nhau.

Bác sĩ có thể chỉ định kiểm tra thêm khi:

• Chân răng ngắn hoặc bất thường.
• Răng từng chấn thương.
• Có tiêu chân răng trước điều trị.
• Cần di chuyển răng nhiều.
• Điều trị kéo dài.
• Răng lung lay bất thường.
• Có dấu hiệu tụt lợi hoặc mất xương.

5. Kiểm soát mảng bám trong suốt quá trình niềng

Bệnh nhân cần:

• Chải răng ít nhất hai lần mỗi ngày.
• Dùng kem đánh răng chứa fluoride.
• Làm sạch phía trên và dưới mắc cài.
• Sử dụng bàn chải kẽ.
• Làm sạch giữa hai răng.
• Giảm số lần ăn uống đường.
• Kiểm tra đốm trắng và viêm lợi định kỳ.
• Làm sạch chuyên nghiệp khi có chỉ định.

6. Không kéo dài điều trị không cần thiết

Mỗi tháng điều trị kéo dài là thêm một khoảng thời gian răng tiếp xúc với:

• Mảng bám quanh mắc cài.
• Nguy cơ bong khí cụ.
• Lực chỉnh nha.
• Khó khăn vệ sinh.
• Nguy cơ tiêu chân răng tích lũy.

Tuy nhiên, cũng không nên tháo niềng quá sớm chỉ để rút ngắn thời gian. Điều trị cần kết thúc khi đạt được sự cân bằng giữa mục tiêu, giới hạn sinh học và độ ổn định.

7. Đeo hàm duy trì và tái khám sau tháo niềng

Hàm duy trì không làm răng “phụ thuộc”, mà giúp mô quanh răng thích nghi và hạn chế tái phát.

Bệnh nhân cần báo bác sĩ khi:

• Hàm duy trì không còn khít.
• Dây duy trì bị bong.
• Răng bắt đầu chạy.
• Khớp cắn thay đổi.
• Có vị trí khó làm sạch quanh dây cố định.

Có nên niềng răng chỉ để mong khỏe hơn và sống lâu hơn?

Không.

Chỉ định chỉnh nha nên dựa trên những mục tiêu cụ thể như:

• Cải thiện sai khớp cắn.
• Cải thiện thẩm mỹ nụ cười.
• Tạo điều kiện vệ sinh hoặc phục hình.
• Điều trị răng ngầm.
• Giảm một số sang chấn khớp cắn.
• Cải thiện chất lượng cuộc sống.
• Đáp ứng mong muốn chính đáng của bệnh nhân.

Không nên niềng răng chỉ vì một quảng cáo cho rằng răng thẳng sẽ phòng mọi bệnh toàn thân hoặc giúp kéo dài tuổi thọ. Những tuyên bố như vậy vượt quá bằng chứng khoa học hiện có.

Kết luận

Niềng răng không được chứng minh là làm tăng hoặc giảm tuổi thọ của con người.

Chỉnh nha có thể cải thiện vị trí răng, khớp cắn, ăn nhai, thẩm mỹ và chất lượng cuộc sống. Nhưng điều trị cũng có những nguy cơ như đốm trắng, viêm lợi, tụt lợi hoặc tiêu chân răng nếu chỉ định và theo dõi không phù hợp.

Đối với tuổi thọ của răng, kết quả phụ thuộc vào:

• Chẩn đoán ban đầu.
• Kế hoạch điều trị.
• Giới hạn xương và nha chu.
• Cách kiểm soát lực.
• Vệ sinh răng miệng.
• Thời gian điều trị.
• Khớp cắn cuối cùng.
• Việc đeo hàm duy trì.
• Theo dõi nha khoa lâu dài.

Một ca niềng tốt không chỉ làm răng thẳng. Mục tiêu cuối cùng phải là đặt răng vào vị trí hài hòa, có chức năng, nằm trong giới hạn sinh học và có khả năng tồn tại khỏe mạnh lâu dài.

Tài liệu tham khảo

1. Yassir YA, McIntyre GT, Bearn DR. Orthodontic treatment and root resorption: an overview of systematic reviews. European Journal of Orthodontics. 2021;43(4):442–456. doi:10.1093/ejo/cjaa058.
2. Papageorgiou SN, Papadelli AA, Eliades T. Effect of orthodontic treatment on periodontal clinical attachment: a systematic review and meta-analysis. European Journal of Orthodontics. 2018;40(2):176–194. doi:10.1093/ejo/cjx052.
3. Cerroni S, Pasquantonio G, Condò R, Cerroni L. Orthodontic fixed appliance and periodontal status: an updated systematic review. The Open Dentistry Journal. 2018;12:614–622. doi:10.2174/1745017901814010614.
4. Sim HY, Kim HS, Jung DU, và cộng sự. Association between orthodontic treatment and periodontal diseases: results from a national survey. Angle Orthodontist. 2017;87(5):651–657.
5. Bollen AM. Effects of malocclusions and orthodontics on periodontal health: evidence from a systematic review. Journal of Dental Education. 2008;72(8):912–918.
6. Dimberg L, Arnrup K, Bondemark L. The impact of malocclusion on the quality of life among children and adolescents: a systematic review of quantitative studies. European Journal of Orthodontics. 2015;37(3):238–247.
7. Zhou Y, Wang Y, Wang X, Volière G, Hu R. The impact of orthodontic treatment on the quality of life: a systematic review. BMC Oral Health. 2014;14:66. doi:10.1186/1472-6831-14-66.
8. Sun L, Wong HM, McGrath CPJ. Relationship between the severity of malocclusion and oral health-related quality of life: a systematic review and meta-analysis. Oral Health & Preventive Dentistry. 2017;15(6):503–517.
9. Raju K, Taylor GW, Tahir P, Hyde S. Association of tooth loss with morbidity and mortality by diabetes status in older adults: a systematic review. BMC Endocrine Disorders. 2021;21:205.
10. Koka S, Gupta A. Association between missing tooth count and mortality: a systematic review. Journal of Prosthodontic Research. 2018;62(2):134–151. doi:10.1016/j.jpor.2017.08.003.
11. Peng J, Song J, Han J, và cộng sự. The relationship between tooth loss and mortality from all causes, cardiovascular diseases, and coronary heart disease in the general population: a systematic review and dose-response meta-analysis of prospective cohort studies. Bioscience Reports. 2019;39(1):BSR20181773.
12. Sabzevari B, Sedighpour L, Ghorbanpour M, và cộng sự. Masticatory performance and oral health-related quality of life before and after orthodontic treatment. BMC Oral Health. 2024.

Tác giả: BS Trịnh Ngọc Tiến – Bác sĩ nha khoa, phụ trách chỉnh nha tại Nha Khoa Vàng
Rà soát chuyên môn: ngày 19.07.2026
Ngày xuất bản: ngày 19.07.2026
Cập nhật y khoa lần cuối: 19.07.2026
Tuyên bố: Nội dung nhằm cung cấp thông tin, không thay thế thăm khám và chẩn đoán cá thể.